سليمان ميرزا به كميته‌ى حزب دموكرات محرمانه دستور داد كه به قم بروند . ژاندارمرى با مهمات و از سفراى متحدين ، سفير آلمان ، عده‌اى از نمايندگان مجلس و مردم به قم رفتند . مستوفى الممالك تصميم گرفته بودند كه به علت حركت قواى روسيه به تهران ، شاه و هيئت دولت را از تهران به اصفهان منتقل كند . ملك الشعراء بهار كه خود حامل پيام نخست‌وزير به كميته‌ى دموكرات براى عزيمت به قم بوده است ، درباره‌ى انتقال شاه به قم چنين مىنويسد : « روز هفتم محرم ( سال 1334 قمرى مطابق با اواخر آبان‌ماه 1294 شمسى ) ، شهر پر از غلغله بود . ژاندارمرى دسته‌دسته سواره و پياده در تك و تاز بودند ، درشكه و اسب ناپيدا ، خبر تصميم دولت كه بايد امروزه شاه با هيئت وزرا و دربار و دفاتر و ذخاير از تهران عزيمت كنند ، در شهر طنين‌انداز ، دربار شاهى پرازدحام ، كالسكه‌ى شاه را به دو اسب قوى گلگون بسته و سواران مستحفظ رديف صف‌زده ، آژان و ژاندارم از در اندرون تا درب دروازه‌ى حضرت عبد العظيم ( u ) صف كشيده ، خلاصه اين‌كه شاه مىخواهد برود . كجا مىخواهند بروند ؟ به اصفهان « 1 » » . « اين خبر براى من كه سابقه داشتم چندان قرع سمع نمىكرد ، ولى يك شهر چهارصد هزار نفرى را به وحشت و تكاپو انداخته بود ؛ چه معلوم بود كه شاه براى اين مىرود كه قشون روس مىخواهد بيايد ! من قبل از ظهر پس از شنيدن اين خبر رفتم به مجلس ، معلوم شد كه قسمت ديگرى هم از نمايندگان در اين دو روزه حركت كرده‌اند و در قم اجتماعى است » . « مانديم ، ظهر شد ، نواب رئيس از هيئت وزرا بازگشته بودند . نمايندگانى كه آنجا ولو بوديم ، براى كسب خبر تازه به حالت ازدحام آن‌ها را پيشباز كرديم . رئيس مجلس ( موتمن الملك ) گفته بود كه شاه حركت خواهند كرد . نمايندگان نيز تصميمى گرفته تكليف خود را به عمل بياورند . آيا تكليف قانونى نمايندگان كه شاه و هيئت دولت ايشان عازم حركت است ( آن هم يك حركت و نهضت سياسى ) چه خواهد بود ؟ بديهى است رأى داده شد كه وكلا نيز بروند » . « با اين مقدمات بود كه از دروازه تهران تا دروازه قم از كاروان مهاجر و بار و بنهء ژاندارم و اجمال و اثقال ذخاير و مهمات و قورخانه و اسب و درشكه و گارى و الاغ و حتى پيادگان بينوا به

--> ( 1 ) - اين گفتگو و صحنه‌هاى پرهيجانى كه ملك الشعراى بهار از حوادث آبان‌ماه 1294 شمسى بيان كرده است ، 26 سال بعد يعنى در شهريور 1320 شمسى بار ديگر با نزديك شدن نيروهاى روسيه به تهران تكرار شد ، با اين تفاوت كه اين‌بار نيروهاى روسيه‌ى شوروى به سمت پايتخت پيش مىآمدند و رضا خان پهلوى تصميم داشت پايتخت را به اصفهان منتقل كند .